Yatakta Hasta Çevirme ve Yukarı Kaydırma: Adım Adım

Yatakta uzun süre yatan bir hasta zamanla aşağı kayar ya da hep aynı tarafa yatmak zorunda kalır. Onu yana çevirmek ve yukarı almak günlük bakımın parçasıdır. Ancak acele ve doğru olmayan bir teknik, hastanın cildini sürtünmeyle zorlayabilir, sizin belinizi de yorabilir. Aşağıdaki adımlar genel bir yol haritasıdır. Hastanızın durumuna özel bir kısıtlama varsa önce hekiminize, hemşirenize ya da fizyoterapistinize danışın.

Başlamadan Önce: Kısa Bir Hazırlık

Hareketten önce birkaç saniyelik hazırlık, işi hem kolaylaştırır hem güvenli kılar.

• Hastaya anlatın: Ne yapacağınızı kısa cümlelerle söyleyin. Bilinci açık bir hasta, ne olacağını bildiğinde daha rahat eder ve çoğu zaman yardım da eder.
• Ortamı boşaltın: Yatak çevresindeki sandalye, sehpa ve kabloları kenara alın.
• Hortum ve sondaları kontrol edin: Oksijen hortumu, idrar sondası ya da serum hattı varsa gerginlik yapmayacak şekilde yerleştirin.
• Yastıkları hazırlayın: Çevirdikten sonra sırt arkasına ve dizlerin arasına koyacağınız yastıklar elinizin altında olsun.
• Kendinizi hazırlayın: Kaymayan terlik giyin, saat ve yüzük gibi hastanın cildine takılabilecek eşyaları çıkarın.

Karyola Yüksekliği ve Yatağın Konumu

Yükseklik ayarı yapılabilen bir hasta karyolası, bu işin en büyük yardımcılarından biridir. Uygun olmayan yükseklikte çalışmak belinizi zorlayabilir.

• Çalışma yüksekliği: Yatağı, yüzeyi yaklaşık kalça hizanıza gelecek şekilde yükseltin. Böylece öne eğilmeden çalışırsınız.
• İki kişi çalışıyorsanız: Daha kısa olan kişiye göre ayarlayın.
• Frenler: Başlamadan önce tüm tekerlek frenlerinin kilitli olduğunu kontrol edin.
• Baş kısmı: Mümkünse yatağı düz konuma getirin. Nefes darlığı olan hastalarda düz yatmak zor olabilir; bu durumda ne kadar indirebileceğinizi hekiminize sorun.
• Kenarlıklar: Çalıştığınız taraftaki kenarlığı indirin, karşı taraftakini kaldırılmış bırakın.
• İş bitince: Yatağı en alçak konuma indirin ve kenarlıkları gerektiği gibi kaldırın.

Evinizde hasta karyolası yoksa ya da kısa bir süre için gerekiyorsa seçenekleri hasta karyolası sayfamızda inceleyebilirsiniz. Mağazamız Kocasinan'dadır ve hasta karyolası kiralama da yapılır.

Kaydırma Örtüsü ve Ara Çarşaf: Sürtünmeyi Azaltmanın Yolu

Hastayı çarşafın üzerinde sürüklemek, cildin yüzeye sürtünmesine yol açar. Kaydırma örtüsü, kaygan yüzeyli bir kumaştır ve iki katı birbirinin üzerinde kayar. Bu sayede hastayı kaldırmadan, daha az sürtünmeyle hareket ettirebilirsiniz.

Kaydırma örtüsü nasıl yerleştirilir?

1. Hastayı hafifçe yana yatırın ya da çarşafı rulo yaparak altına doğru itin.
2. Örtünün yarısını hastanın altına, omuzdan kalçanın biraz aşağısına kadar uzanacak şekilde yerleştirin.
3. Hastayı diğer yana hafifçe çevirip örtüyü açın.
4. Örtünün düzgün ve kırışıksız olduğundan emin olun.

Ara çarşaf alternatifi

Kaydırma örtüsü yoksa, ikiye katlanmış bir çarşafı omuzlardan uyluklara kadar uzanacak şekilde hastanın altına serebilirsiniz. Bu ara çarşafı kenarlarından tutarak hastayı tek parça halinde hareket ettirirsiniz. Ara çarşaf, kaydırma örtüsü kadar kaygan olmasa da hastayı doğrudan tutup sürüklemekten daha uygundur.

İki Kişiyle Yana Çevirme

Mümkün olduğunda bu işi iki kişiyle yapın. Bir kişi hastanın döneceği tarafta, diğeri karşı tarafta durur.

1. Önce kenara alın: Hasta yatağın ortasındaysa, döndükten sonra kenara çok yaklaşmasın diye onu önce dönüş yönünün tersine doğru biraz kaydırın. Bunun için ara çarşafı ya da kaydırma örtüsünü kullanın.
2. Kolları ve bacakları hazırlayın: Hastanın, döneceği taraftaki kolunu gövdeden hafifçe uzaklaştırın. Diğer kolunu göğsünün üzerine koyun. Uzak taraftaki dizini bükün.
3. Başı yönlendirin: Hastanın başını dönüş yönüne çevirmesini isteyin ya da hafifçe yardım edin.
4. Tutuş: Dönüş tarafındaki kişi elini hastanın uzak omzuna ve kalçasına koyar. Karşıdaki kişi ara çarşafı omuz ve kalça hizasından tutar.
5. Birlikte sayın: "Bir, iki, üç" diyerek aynı anda, yavaş ve tek hareketle hastayı yana çevirin.
6. Yerleştirin: Sırt arkasına destek yastığı, dizlerin ve ayak bileklerinin arasına bir yastık koyun.
7. Kontrol edin: Altta kalan kulağın, omzun ve kolun sıkışmadığını, çarşafın kırışık olmadığını kontrol edin.

Tek Başınıza Yana Çevirme

Evde çoğu zaman yalnız kalırsınız. Tek başınıza çevirirken temel kural şudur: hastayı kendinize doğru çevirin, kendinizden uzağa itmeyin. Böylece hasta yatağın kenarına değil size doğru döner ve siz bir bariyer görevi görürsünüz.

1. Yatağın frenlerini kilitleyin, yüksekliği ayarlayın.
2. Hastanın döneceği tarafın karşısına geçin ve ara çarşafla onu kendinize doğru, yatağın o kenarına yaklaştırın. Kenarlığı kaldırın.
3. Dönüş tarafına geçin, bu taraftaki kenarlığı indirin.
4. Kolları ve bacakları yukarıdaki gibi hazırlayın: yakın kol açık, uzak kol göğüste, uzak diz bükülü.
5. Ayaklarınızı omuz genişliğinde açın, dizlerinizi hafif bükün.
6. Bir elinizi uzak omuza, diğerini uzak kalçaya koyun. Ağırlığınızı arka ayağınıza aktararak hastayı yavaşça kendinize doğru çevirin.
7. Yastıkları yerleştirin, kenarlığı kaldırın.

Kendi belinizi korumak için duruş ve yük taşıma ipuçlarını hasta bakarken bel ve sırt koruma rehberimizde ayrıntılı bulabilirsiniz.

Yatakta Yukarı Kaydırma

Baş kısmı kaldırılmış yatakta hasta zamanla ayak ucuna doğru kayar. Onu yukarı alırken en sık yapılan hata koltuk altından çekmektir. Bu, omuz eklemini zorlayabilir ve sırttaki cildi yatağa sürter.

İki kişiyle

1. Yatağı düz konuma getirin, başucuna bir yastık dikin. Bu, hastanın başını yatak başlığından korur.
2. Kaydırma örtüsü ya da ara çarşaf hastanın altında olsun.
3. Her iki taraftan birer kişi, çarşafı omuz ve kalça hizasında, hastaya yakın kısmından toplayarak tutar.
4. Hasta yardım edebiliyorsa dizlerini büksün, ayak tabanlarını yatağa bassın ve çenesini göğsüne yaklaştırsın.
5. Sayarak, aynı anda, kısa ve kontrollü bir hareketle hastayı başucuna doğru kaydırın. Kaldırmaya değil, kaydırmaya çalışın.
6. Gerekirse hareketi büyük bir hamle yerine birkaç küçük adımda tekrarlayın.

Tek başınıza

Hasta ayaklarıyla itebiliyorsa, siz çarşafı omuz hizasından yönlendirirken o da itebilir. Hasta hiç yardım edemiyorsa tek başınıza yukarı kaydırmayı zorlamayın. İkinci bir kişiyi bekleyin ya da hemşirenizden size uygun bir yöntem göstermesini isteyin.

Cilt Sürtünmesini Azaltmak İçin Kısa Kontrol Listesi

Cildi korumaya yönelik diğer önlemler için yatak yarasına karşı evde önlemler yazımıza göz atabilirsiniz. Ne sıklıkla çevirmeniz gerektiğini ise hemşirenize ya da hekiminize sorun.

Ne Zaman Durmalı, Kimden Yardım İstemeli?

Her çevirme ve kaydırma sırasında hastanızı gözlemleyin. Şu durumlarda hareketi bırakın ve hastayı güvenli bir konumda tutun:

• Hasta belirgin bir ağrıdan yakınıyorsa ya da yüzünü buruşturuyorsa
• Baş dönmesi, renk değişikliği ya da terleme fark ederseniz
• Kızarıklık, açık yara ya da şişlik görürseniz; bu durumda hemşirenize ya da hekiminize haber verin

Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bilinç bulanıklığı ya da ani güçsüzlük görürseniz beklemeden 112'yi arayın.

Bugünden başlayabileceğiniz adımlar şunlardır: Karyolanızın yükseklik ve fren ayarını kontrol edin, hastanın altına bir ara çarşaf yerleştirin ve bir sonraki çevirmeyi mümkünse ikinci bir kişiyle yapın. Bu teknikleri ilk kez uyguluyorsanız evde bakım hemşirenizden ya da fizyoterapistinizden bir kez göstermesini isteyin. Hasta karyolası, transfer sandalye ya da yastık gibi destek ürünlerinin mağazamızda bulunup bulunmadığını telefonla ya da WhatsApp'tan sorabilirsiniz.