Yatak Yarasına Karşı Evde Önlemler: Baskı, Nem, Sürtünme

Yatak yarası, vücudun aynı noktasına uzun süre baskı bindiğinde, cilt nemli kaldığında ve hasta çarşaf üzerinde sürüklendiğinde ortaya çıkabilir. Evde bakımda amacınız bu üç etkeni olabildiğince azaltmaktır. Aşağıdaki öneriler bakımı kolaylaştırmak içindir. Hastanıza özel bir bakım planı için hekiminize ya da evde bakım hemşiresine danışın.

Riski artıran üç etken: baskı, nem, sürtünme

Bu üç etkeni bilmek, neye dikkat edeceğinizi netleştirir.

• Baskı: Kemiğin deriye yakın olduğu yerlerde ağırlık uzun süre aynı noktaya biner. Hareket edemeyen ya da kendi kendine dönemeyen hastalarda risk daha yüksektir.
• Nem: İdrar, dışkı ve ter cildi yumuşatır, dayanıksız hale getirir.
• Sürtünme ve kayma: Hastayı yatakta sürükleyerek çekmek ya da yatak başı yüksekken hastanın aşağı kayması cildi zorlar.

Zayıf beslenme, az sıvı alımı, şeker hastalığı ve his kaybı gibi durumlar da riski artırabilir. Bu konuları hekiminizle konuşun.

Baskının en çok bindiği noktalar

Hangi bölgeye bakacağınız, hastanın nasıl yattığına göre değişir.

Bu bölgeleri her gün, iyi ışıkta kontrol edin. Banyo ya da bez değişimi sırasında bakmak işinizi kolaylaştırır. Şunlara dikkat edin:

• Parmakla hafifçe bastırdığınızda solmayan kızarıklık
• Çevresine göre daha sıcak, daha sert ya da daha yumuşak bölge
• Koyu tenli kişilerde morumsu ya da mavimsi renk değişimi
• Kabarcık, soyulma ya da açık yara

Bu belirtilerden birini görürseniz hemşirenize ya da hekiminize haber verin. Günlük kontrolleri genel bakım düzeninize nasıl yerleştireceğinizi yatağa bağımlı hastada günlük bakım düzeni yazımızda bulabilirsiniz.

Pozisyon değiştirme ve destek yastıkları

Baskıyı azaltmanın temel yolu, hastanın düzenli aralıklarla pozisyonunu değiştirmektir. Aralığı hastanın durumuna göre hemşireniz ya da hekiminizle belirleyin.

• Bir çizelge tutun. Saati ve pozisyonu (sırtüstü, sağ yan, sol yan) not edin. Birden fazla kişi bakım veriyorsa karışıklık olmaz.
• Kaldırarak çevirin, sürüklemeyin. Mümkünse iki kişi, hastanın altındaki çarşafı tutarak çevirsin.
• Yan yatışta hafif açı verin. Hastayı tam yana değil, sırtına yastık destekleyerek hafif eğik yatırın. Böylece ağırlık doğrudan kalça kemiğine binmez.
• Dizlerin ve ayak bileklerinin arasına yastık koyun. Kemiklerin birbirine değmesini azaltır.
• Topukları boşta bırakın. Yastığı topuğun altına değil, baldırın altına yerleştirin.
• Yatak başını gereğinden fazla kaldırmayın. Yemek gibi nedenlerle kaldırmanız gerekiyorsa ne kadar süre kalacağını hemşirenize sorun.
• Simit şeklindeki halka yastıklara dikkat edin. Bunlar genellikle önerilmez, çünkü baskıyı halkanın çevresinde toplayabilir. Kullanmadan önce danışın.

Yüksekliği ve sırt açısı ayarlanabilen bir hasta karyolası, çevirme ve temizlik işlerini kolaylaştırır, bakım verenin belini de korur. Kısa süreli ihtiyaçlar için kiralamayı düşünebilirsiniz. Mağazamızda kiraya verilen ürünler yalnızca hasta karyolası, tekerlekli sandalye ve oksijen tüpüdür. Ayrıntılar için kiralama sayfamıza bakabilirsiniz.

Yatak yüzeyi ve çarşaf düzeni

Hastanın yattığı yüzey de en az pozisyon kadar önemlidir.

• Basınç dağıtıcı (havalı) yatak: Hekiminiz ya da hemşireniz önerirse kullanılabilir. Baskıyı dağıtmaya destek olabilir ama pozisyon değiştirmenin yerine geçmez. Satın almak isterseniz mağazamızda bulunup bulunmadığını telefonla ya da WhatsApp'tan sorabilirsiniz.
• Havalı yatağın üstüne kat kat örtü sermeyin. Kalın katmanlar yatağın işlevini azaltabilir. Kullanım talimatına uyun.
• Çarşafı gergin tutun. Kırışıklık, düğme, kırıntı ve küçük eşyalar cilde iz bırakabilir.
• Altına çok kat bez ya da alez yığmayın. Her ek katman hem ısıyı hem nemi tutar.
• Hortum ve kabloları kontrol edin. Sonda hortumu, kablo ya da kumanda hastanın altında kalmasın.

Cildi temiz ve kuru tutmak

Nemli cilt baskıya karşı daha hassastır. Temizlik sırasında şunlara dikkat edin:

1. Bez kirlendiğinde bekletmeden değiştirin.
2. Ilık su ve yumuşak bir bezle, ovmadan temizleyin.
3. Cildi bastırarak, tampon hareketiyle kurulayın. Özellikle kıvrım yerlerini atlamayın.
4. Sert sabun ve alkollü ürünlerden kaçının.
5. Koruyucu ya da bariyer krem kullanmak isterseniz hemşirenize veya eczacınıza danışın.

Kızarmış bölgeye masaj yapmayın. İyi niyetle yapılsa da hassas dokuya zarar verebilir.

Kayseri kışları soğuk geçer ve evler uzun süre ısıtılır. Yatağı soba ya da kaloriferin hemen yanına koymayın. Aşırı sıcak terlemeyi artırır, kuru hava ise cildi kurutabilir. Odayı ılık ve havadar tutmaya çalışın. Beslenme ve günlük sıvı miktarı için hekiminizin ya da diyetisyenin önerisini alın.

Sandalyede ve koltukta otururken

Oturmak da baskı demektir. Hasta gün içinde tekerlekli sandalyede ya da koltukta vakit geçiriyorsa:

• Ayakların ayak desteğine ya da yere tam basmasını sağlayın.
• Hasta yapabiliyorsa belirli aralıklarla öne eğilerek ya da yana yaslanarak ağırlığını kaydırsın. Aralığı fizyoterapistinizle belirleyin.
• Uzun oturmalar için minder seçimini fizyoterapistinize danışın.
• Sandalyeye aktarırken hastayı sürüklemeyin, kaldırarak taşıyın.

Ne zaman destek istemeli, bu hafta ne yapmalısınız?

Şu durumlarda vakit kaybetmeden hekiminize ya da hemşirenize başvurun:

• Solmayan kızarıklık, kabarcık ya da açık yara
• Yarada akıntı, kötü koku, çevresinde şişlik ya da sıcaklık
• Ateş

Bilinç bulanıklığı, nefes darlığı ya da göğüs ağrısı gibi acil belirtilerde 112'yi arayın.

Bu hafta atabileceğiniz adımlar:

1. Hemşirenizle pozisyon değiştirme aralığını belirleyin ve bir çizelge hazırlayın.
2. Evdeki yastıkları gözden geçirin; baldır, diz arası ve sırt desteği için ayırın.
3. Çarşaf ve alt örtü düzenini sadeleştirin.
4. Her gün aynı saatte cilt kontrolü yapın ve gördüklerinizi not edin.
5. Yatak ya da yardımcı ürün ihtiyacınız varsa, Kocasinan'daki mağazamızı arayarak ya da WhatsApp'tan yazarak bilgi alın.