Yatağa Bağımlı Hastada Günlük Bakım Düzeni Nasıl Kurulur?

Yatağa bağımlı bir yakınınıza bakmak, günün her saatine yayılan bir iş. Belirli bir düzen kurduğunuzda hastanın konforu artar, siz de daha az yorulursunuz. Bu yazıda dört konuyu ele alıyoruz: evde uygulanabilecek bir günlük akış, pozisyon değiştirme, cilt kontrolü ve kendinizi korumanın yolları.

Buradaki öneriler genel bilgidir. Hastanızın durumuna özel bir plan için hekiminize, evde bakım hemşiresine ya da fizyoterapiste danışın.

Günü parçalara bölün: örnek bir bakım akışı

Düzen hastaya güven verir. Bir işi unutma ihtimalini de azaltır. Aşağıdaki tablo yalnızca bir örnektir. Kendi evinizin ve hastanızın ritmine göre uyarlayın.

Yaptıklarınızı bir deftere ya da buzdolabına asacağınız bir kâğıda not edin. Pozisyon saatlerini, alınan sıvıyı, tuvalet durumunu ve ciltte fark ettiklerinizi yazın. Bu notlar hekim ve hemşire görüşmelerinde çok işe yarar. Evde başka bakım verenler de varsa herkes aynı listeyi takip eder.

Pozisyon değiştirme: sık, nazik ve sürüklemeden

Aynı bölgede uzun süre baskı kalırsa ciltte yara oluşma riski artar. Bu yüzden düzenli pozisyon değişimi bakımın temelidir. Çoğu hastada yaklaşık iki saatte bir pozisyon değiştirmek önerilir. Hastanıza uygun aralığı ise hemşireniz ya da hekiminiz belirlemelidir.

Adım adım yana çevirme

1. Hastaya ne yapacağınızı söyleyin. Bilinci açıksa elinden geldiğince katılmasını isteyin.
2. Yatak ayarlanabiliyorsa bel hizanıza getirin ve düzleştirin.
3. Hastayı çevireceğiniz tarafa geçin. Uzak taraftaki dizini bükün, kolunu göğsünün üzerine alın.
4. Omzundan ve kalçasından tutun, yavaşça kendinize doğru çevirin. Kolundan ya da bacağından çekmeyin.
5. Sırtına bir yastık, dizlerinin arasına bir yastık yerleştirin. Alttaki omzun ve kulağın sıkışmadığını kontrol edin.

Dikkat edilecekler

• Hastayı çarşafın üzerinde sürüklemeyin. Sürtünme cildi zedeleyebilir. İki kişiyseniz altına serilmiş bir çekme çarşafıyla kaldırarak kaydırın.
• Topukların yatağa baskı yapmamasına dikkat edin. Baldır altına konan ince bir yastık topukları boşta bırakabilir.
• Baş tarafını uzun süre çok yüksek tutmayın. Hasta aşağı kayabilir ve kuyruk sokumuna baskı artabilir. Yemek dışında ne kadar yükseltmeniz gerektiğini hemşirenize sorun.
• Hastada sonda, kateter gibi bir tıbbi cihaz ya da belirgin ağrı varsa pozisyonu sağlık ekibinizle birlikte planlayın.

Yüksekliği ve sırt bölümü ayarlanabilen bir yatak bu işleri belirgin biçimde kolaylaştırır. Seçenekleri hasta karyolası sayfamızda inceleyebilirsiniz. Yatağa uzun süre ihtiyaç olmayacaksa kiralama seçeneğine de göz atabilirsiniz.

Cilt kontrolü: her gün aynı noktalara bakın

Bası yarası riski en çok kemiğin deriye yakın olduğu bölgelerde artar. Sabah ve akşam, bez değişimi ve silme sırasında şu bölgeleri tek tek kontrol edin:

• Kuyruk sokumu ve kalça kemikleri
• Topuklar ve ayak bilekleri
• Kürek kemikleri ve dirsekler
• Başın arkası ve kulak kepçeleri
• Yan yatışta birbirine değen dizlerin iç yüzü

Neye bakmalısınız?

• Parmağınızla hafifçe bastırdığınızda solmayan kızarıklık
• Çevresine göre daha sıcak, sert ya da yumuşamış bölge
• Koyu tenli kişilerde kızarıklık yerine morumsu ya da koyulaşmış renk
• Su toplaması, soyulma, açık yara, akıntı ya da koku

Bunlardan birini fark ederseniz o bölgeye baskı gelmemesine özen gösterin. Vakit kaybetmeden hemşirenize ya da hekiminize haber verin. Kendi başınıza krem sürmeyin, pansuman yapmayın, bölgeyi ovmayın.

Cildi korumaya yardımcı olabilecek alışkanlıklar

• Cildi ılık suyla, ovmadan temizleyin. Havluyla bastırarak kurulayın.
• Kirlenen bezi bekletmeden değiştirin. Nem cildi hassaslaştırır.
• Çarşafı gergin ve kırışıksız tutun. Yatakta kırıntı, düğme ya da toka kalmasın.
• Kayseri kışları soğuk geçer. Kaloriferli ya da sobalı odalarda hava kuruyabilir. Ciltte kuruluk fark ederseniz hangi nemlendiricinin uygun olduğunu hemşirenize sorun.
• Sıvı ve beslenme de cilt için önemlidir. Hastanızın ne kadar sıvı alması gerektiğini hekiminize danışın.

Havalı yatak gibi ürünler basıyı dağıtmaya destek olabilir. Ancak pozisyon değiştirmenin yerini tutmazlar. Mağazamızda bulunup bulunmadığını telefonla sorabilirsiniz.

Bakım verenin bedeni: belinizi ve omuzlarınızı koruyun

Bakım verenlerde bel ve omuz ağrısı sık görülür. Doğru hareket etmek hasta kadar sizin için de önemlidir.

• Yüksekliği ayarlayın: Çalışırken yatak bel hizanızda olsun. Alçak bir yatağa uzun süre eğilmek beli zorlar.
• Dizlerinizi bükün: Belinizden değil, dizlerinizden çökün. Sırtınız düz kalsın.
• Yaklaşın: Kollarınızı uzatarak hastaya uzanmayın. Yatağa yaklaşın, ayaklarınızı omuz genişliğinde açın.
• Bütün vücudunuzla dönün: Belinizi burarak değil, ayaklarınızla adım atarak dönün.
• Tek başınıza kaldırmayın: Yataktan sandalyeye geçiş gibi ağır işlerde ikinci bir kişiden yardım alın. Size uygun tekniği bir fizyoterapistin göstermesini isteyin.

Belinizde ağrı başladıysa ertelemeyin, bir hekime görünün. Bel desteği gibi ürünlerin size uygun olup olmadığını da hekiminize sorun. İlgili ürünlere korse ve ortopedi sayfamızdan göz atabilirsiniz.

Zihninizi de dinlendirin

Uzun süren bakım; yorgunluk, uykusuzluk, öfke ve suçluluk duygusu getirebilir. Bu hisler çok insani. Onları yok saymak yerine yükü hafifletmenin yollarını arayın.

• Görevleri paylaştırın. Geceleri, alışverişi ve hafta sonlarını kimin üstleneceğini konuşun.
• Gün içinde kısa da olsa yalnızca size ait bir zaman ayırın.
• Kendi sağlık kontrollerinizi ve ilaçlarınızı aksatmayın.
• Uzun süredir çökkün ya da umutsuz hissediyorsanız kendi hekiminizle konuşun.

Ne zaman yardım istemelisiniz?

Şu durumlarda hekiminize ya da hemşirenize haber verin:

• Ciltte solmayan kızarıklık, açık yara ya da akıntı
• Ateş, yemeği reddetme, idrarın azalması ya da renginin koyulaşması
• Her zamankinden fazla uyuklama ya da huzursuzluk
• Yemek sırasında öksürme ya da boğulur gibi olma

Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bilinç bulanıklığı, ani konuşma bozukluğu, yüzde kayma ya da nöbet gibi durumlarda beklemeyin, hemen 112'yi arayın.

Bugün başlayabileceğiniz küçük adımlar

1. Bir bakım defteri açın ve pozisyon saatlerini yazmaya başlayın.
2. Bu akşamki cilt kontrolünü yukarıdaki bölgelere göre yapın.
3. Yatağın yüksekliğini ve elinizdeki yastık sayısını gözden geçirin.
4. Ailenizle görev dağılımını konuşun.
5. Hemşirenize ya da hekiminize pozisyon aralığını ve baş yüksekliğini sorun.

Ekipman konusunda kararsızsanız Kocasinan'daki mağazamıza uğrayabilirsiniz. Sayfadaki iletişim butonlarından da bize ulaşabilirsiniz. Evinize ve hastanızın durumuna uygun seçenekleri birlikte değerlendirebiliriz.