Tansiyon Ölçerken Yapılan Yaygın Hatalar ve Doğrusu

Evde tansiyon ölçmek kolay görünür. Manşeti takarsınız, düğmeye basarsınız, ekranda bir sayı çıkar. Ama küçük alışkanlıklar o sayıyı değiştirebilir. Hekiminiz bu değerlere bakarak karar verdiği için ölçümün doğru koşullarda yapılması önemlidir.

Aşağıda evde en sık yapılan hataları ve her birinin doğrusunu bulacaksınız. Kendi tansiyonunuzu ölçüyor olabilirsiniz ya da yaşlı bir yakınınızın ölçümlerini siz yapıyor olabilirsiniz. İkisi için de aynı kurallar geçerlidir.

Dinlenmeden ölçmek

Merdiven çıktıktan, ev işinden ya da aceleyle odaya geldikten hemen sonra ölçülen tansiyon çoğu zaman olduğundan yüksek çıkar. Vücut kısa bir eforun ardından hemen sakinleşmez.

• Ölçümden önce sessiz bir yerde oturun ve genellikle önerildiği gibi yaklaşık beş dakika dinlenin.
• Çay, kahve, sigara ve egzersizden hemen sonra ölçmeyin. Ne kadar beklemeniz gerektiğini hekiminize sorabilirsiniz.
• Mesanenizin dolu olmamasına dikkat edin. Tuvalet ihtiyacı değeri etkileyebilir.
• Banyodan ya da ağır bir yemekten hemen sonra ölçüm yapmaktan kaçının.

Bir hastaya ölçüm yapıyorsanız, onu yataktan kaldırıp sandalyeye geçirdikten hemen sonra manşeti takmayın. Önce yerleşsin, nefesi düzene girsin. Sonra ölçün.

Ölçüm sırasında konuşmak

En yaygın hatalardan biri budur. Manşet şişerken soru sormak, telefonla konuşmak ya da televizyondaki habere yorum yapmak değeri yükseltebilir. Konuşurken nefes ve kas gerginliği değişir.

• Ölçüm bitene kadar konuşmayın, ölçülen kişiye de soru sormayın.
• Telefonu sessize alın ya da başka odaya bırakın.
• Kolu oynatmayın, yumruk sıkmayın, bacakları sallamayın.
• Ölçüme başlamadan önce kısaca anlatın: “Cihaz bitene kadar sessizce bekleyelim.”

Kol konumu ve oturuş

Manşetin takıldığı kol kalp hizasında olmalı ve bir yere desteklenmeli. Kol aşağı sarkarsa değer yüksek, kalbin çok üstüne kaldırılırsa düşük çıkabilir.

1. Sırtı destekli bir sandalyeye oturun. Taburede ya da koltuğun ucunda ölçmeyin.
2. Ayaklarınız yere düz bassın. Bacak bacak üstüne atmayın.
3. Kolunuzu masaya koyun. Avucunuz yukarı baksın, kolunuz gevşek olsun.
4. Manşetin ortası kalp hizasına gelsin. Masa alçaksa kolun altına yastık ya da katlanmış havlu koyun.
5. Kolu havada kendiniz tutmayın. Kas gerginliği sonucu etkileyebilir.

Yatakta yatan bir hastada ölçüm gerekiyorsa uygun pozisyonu hekime ya da hemşireye sorun. Kolu yastıkla destekleyin ve her seferinde aynı pozisyonda ölçün. Pozisyonu ölçüm notlarınıza yazmanız da işe yarar. Bunun için ölçüm günlüğü rehberimize göz atabilirsiniz.

Kol konumu kadar manşetin kola uygun olması da önemlidir. Dar ya da bol manşet ayrı bir hata kaynağıdır. Bu konuyu manşet seçimi yazımızda ayrıntılı anlattık.

Kıyafet üstünden ölçmek

Manşet çıplak kola takılmalıdır. Kazak, gömlek ya da hırka kumaşı manşetin kola oturmasını ve cihazın algılamasını etkileyebilir. İnce bir tişört bile fark yaratabilir.

Kolu yukarı sıvamak da sorun çıkarır. Sıkıca sıvanmış kumaş kolu sıkıştırır ve turnike gibi etki edebilir. Kayseri kışları soğuk geçtiği için kalın giysiyi çıkarmak zahmetli gelebilir. Bunun için pratik çözümler var:

• Ölçüm saatlerinde kolu rahat açılan, bol kollu bir üst giyin.
• Gerekirse o kolu giysiden tamamen çıkarın.
• Odayı önceden ısıtın. Üşümek ve titremek de ölçümü etkileyebilir.
• Manşeti cihaz kılavuzunda gösterilen yere, dirsek iç çizgisinin biraz yukarısına takın.
• Manşetin altına iki parmak sığacak kadar sıkılıkta sarın. Ne çok gevşek ne çok sıkı olsun.

Bilek tipi cihazda kalp hizası

Bilek tipi cihazlar küçük ve pratiktir. Ancak pozisyona kol tipine göre daha duyarlıdır. Bilek kalp hizasında değilse sonuç belirgin şekilde değişebilir.

• Dirseğinizi masaya dayayın ve bileğinizi göğsünüzün ortasına, kalp hizasına kaldırın.
• Bileği bu konumda tutmak için karşı elinizle ya da bir yastıkla destekleyin.
• Bileğinizi bükmeyin. Avuç içinin yönü için cihazın kılavuzuna uyun.
• Cihazı bileğin kılavuzda belirtilen yüzüne ve konumuna yerleştirin.
• Bazı cihazlarda konum göstergesi bulunur. Varsa kılavuzu okuyup bu özelliği kullanın.

Kol tipi mi bilek tipi mi kullanmanız gerektiği; kol ölçünüz, ritim bozukluğu gibi durumlara göre değişebilir. Bu kararı hekiminizle birlikte verin. Farklı cihaz tiplerini tansiyon aleti sayfamızda inceleyebilirsiniz.

Her ölçümde kullanabileceğiniz kontrol listesi

Bunlara ek olarak şunlara dikkat edin:

• Hekiminiz hangi kolu söylediyse hep o kolu kullanın.
• Mümkünse her gün aynı saatlerde ölçün.
• Birden fazla ölçüm yapacaksanız arada bir iki dakika bekleyin. Ardışık ölçümlerin biraz farklı çıkması olağandır.
• Pillerin zayıflamadığını, manşette ve hortumda hava kaçağı olmadığını ara ara kontrol edin.

Ne zaman yardım almalısınız?

Doğru yöntemle ölçtüğünüz hâlde değerler sürekli beklenenden farklı çıkıyorsa hekiminize ya da hemşirenize danışın. Cihazınızı muayeneye yanınızda götürüp onların ölçümüyle karşılaştırmak yararlı olabilir. Ölçüm sonucuna bakarak ilaç dozunu kendiniz değiştirmeyin.

Tansiyon ölçümüne eşlik eden göğüs ağrısı, nefes darlığı, şiddetli baş ağrısı, konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kolda ya da bacakta güçsüzlük veya bilinç bulanıklığı varsa beklemeyin ve hemen 112'yi arayın.

Yeni bir tansiyon aleti ya da kolunuza uygun bir manşet düşünüyorsanız, Kocasinan Gevher Nesibe Mahallesi'ndeki mağazamızda bulunup bulunmadığını telefonla ya da WhatsApp'tan sorabilirsiniz. Mağazaya gelirken mevcut cihazınızı da yanınızda getirirseniz sorularınızı daha somut konuşabiliriz.