Omuz Askısı ve Kol Desteği: Doğru Takma ve Bakım

Kol askısı ne işe yarar, ne yapmaz

Kol askısı kolun ağırlığını boyun ve karşı omuz üzerinden taşır. Böylece yaralı omuz, köprücük kemiği, dirsek ya da ön kol yük çekmez ve gereksiz hareket etmez. Askı bir destektir. Kırığı yerine oturtmaz, çıkığı düzeltmez. Bunları yalnızca sağlık çalışanı yapar.

Kırık, çıkık ya da ameliyat sonrasında kolun ne kadar süre, hangi konumda ve ne kadar hareketsiz tutulacağına hekim karar verir. Bu yazı o kararın yerine geçmez. Hekimin söylediklerini evde doğru uygulamanıza yardımcı olmak için yazıldı.

Üçgen sargıyla askı nasıl yapılır

Üçgen sargı, acil durumda kolu geçici olarak desteklemek için kullanılır. Sağlık kuruluşuna ulaşana kadar kolu sabit tutmak amaçlanır. Yardım edecek kişi önce elini yıkamalı, yaralıyı oturtmalı ve sakin konuşmalıdır.

1. Yaralıyı oturtun. Kolu düzeltmeye ya da hareket ettirmeye çalışmayın. Kol hangi konumda rahatsa, o konumda tutun.
2. Önkolu, dirsek bükülmüş halde, göğsün önüne yatırın. Elin dirsekten biraz yüksekte durmasına özen gösterin.
3. Açık üçgen sargıyı, uzun kenarı vücuda dönük ve sivri ucu dirseğin ötesine taşacak şekilde önkolun altına yerleştirin.
4. Sargının üst ucunu, yaralı olmayan taraftaki omuzdan geçirip boynun arkasından dolaştırın.
5. Alt ucu önkolun üzerinden kaldırıp yaralı taraftaki omza çıkarın.
6. İki ucu boynun yan tarafında, köprücük kemiğinin üstündeki çukurda düğümleyin. Düğüm omurgaya ve boynun arkasındaki kemiğe basmamalıdır. Düğümün altına katlanmış bir bez koyarsanız ciltte iz yapmaz.
7. Dirseğin yanındaki sivri ucu katlayıp içeri doğru tutturun ya da bir iğne yerine sargının kendi üzerine düğümleyin.
8. Parmak uçlarının görünür kalmasına dikkat edin. Renklerini ve ısısını düzenli kontrol edin.

Taşıma açısı ve konum kontrolü

Dirsek genellikle yaklaşık dik açıda bükülür. El bileği askının içinde düz durur, sarkmaz. Elin dirsekten biraz yüksek olması, şişliğin azalmasına yardımcı olabilir. Ancak hekim farklı bir konum istediyse onun söylediği geçerlidir.

Gün içinde şu noktaları kontrol edin:

• Bilek askının dışına sarkmıyor, el aşağı düşmüyor.
• Boyundaki kayış omuza ve boyun kasına aşırı yük bindirmiyor.
• Dirsek askının ucunda rahat oturuyor, dışarı kaymıyor.
• Omuz öne ya da yukarı kasılmış durmuyor. Omuzlar gevşek olmalı.
• Hasta ayakta ya da otururken dik duruyor, öne eğilmiyor.

Hazır kol askısı ve ameliyat sonrası omuz desteği

Ameliyat sonrası genellikle hazır bir kol askısı ya da omuz destek ürünü önerilir. Bunlar ayarlanabilir kayışlıdır ve üçgen sargıya göre daha uzun süre rahat taşınır. Bu tür ürünlerin kullanımı için özellikle ameliyatı yapan ekibin verdiği bilgi esastır. Ürünü kendi kendinize değiştirmeyin, kayış ayarını bozmayın.

Askı tipi ve beden konusunda kararsızsanız hekiminizin ya da fizyoterapistinizin önerisini alın. Mağazamızda ilgili ürünlerin bulunup bulunmadığını telefonla ya da WhatsApp'tan sorabilirsiniz. Bilek, dirsek ve diğer ortopedik destekler için atel ve boyunluk ile korse ve ortopedi sayfalarına göz atabilirsiniz.

Giyinirken yardımcı olacak kişi için pratik bir kural var: önce yaralı kola kol yenini geçirin, en son çıkarın. Bol, önü açılan giysiler işi kolaylaştırır.

Askı ne zaman çıkarılır

Askının ne zaman çıkarılacağı kırığın, çıkığın ya da ameliyatın türüne göre değişir. Bunu hekim belirler. Kendi başınıza "artık iyi" diyerek askıyı bırakmayın. Kol erken yüklenirse süreç uzayabilir.

• Hekim izin vermedikçe askıyı gece de dahil çıkarmayın.
• Çıkarma izni verildiyse kolu yavaş yavaş kullanmaya başlayın. İlk egzersizleri fizyoterapist gösterir.
• Yıkanırken ya da giyinirken askıyı kısa süre çıkarmanız gerekirse, kolu bir yakınınızın desteklemesini isteyin. Kolu serbest bırakmayın.
• Kontrole gitmeden önce askıyı bırakmak ya da ayarını değiştirmek istiyorsanız önce hekime sorun.

Cilt ve omuz bakımı

Askının uzun süre aynı noktalara temas etmesi cildi tahriş edebilir. En çok boynun yan tarafı, koltuk altı ve dirsek çevresi etkilenir.

• Boyun kayışının altına yumuşak, temiz bir pamuklu bez koyun. Kayışın cilde sürtmesini azaltır.
• Koltuk altını ve boyun çevresini her gün nazikçe temizleyin, tam kurulayın. Nemli cilt daha kolay tahriş olur.
• Kızarıklık, yanma, su toplaması ya da açılma fark ederseniz hekiminize ya da hemşirenize haber verin.
• Askıyı belirtilen aralıklarla yıkayın. Kumaş kirlenmişse temiz bir yedek kullanın.
• Parmakları, bileği ve dirseği hekimin izin verdiği ölçüde hafifçe oynatın. Hangi hareketin güvenli olduğunu fizyoterapiste sorun.

Uyurken omuzun altına ve koluna yastık desteği koymak rahatlatabilir. Hekim özel bir uyku konumu söylediyse onu uygulayın. Hasta yatakta yardıma muhtaçsa, çevirme ve kaydırma sırasında yaralı kolu taşıyan kişinin tutması gerekir. Bu konuda yatakta hasta çevirme ve yukarı kaydırma yazımızdaki adımlar işinize yarayabilir.

Bu belirtilerde beklemeyin

Aşağıdaki durumlarda 112'yi arayın:

• Kemik deriyi delmiş, açık yara ya da belirgin kanama var.
• Kol belirgin biçimde eğri duruyor ya da deforme.
• Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bilinç bulanıklığı ya da bayılma var.
• Yaralı baş, boyun veya omurga bölgesinden darbe aldı.

Şu durumlarda ise en kısa sürede hekime başvurun: parmaklarda morarma, soğukluk ya da uyuşma, ağrı ve şişliğin giderek artması, askı altında kötüleşen cilt, ateş. Bakım veren kişi olarak sırtınızı da korumayı unutmayın. Hasta bakarken bel ve sırt koruma yazımızı okuyabilirsiniz. Askıyı doğru takmakta zorlanıyorsanız, hekiminize ya da hemşirenize bir kez uygulamalı gösterim yaptırın.