Nazal Kanül ve Oksijen Maskesi Temizliği ve Değişim Zamanı

Aksesuar bakımı neden ayrı bir konu?

Oksijen konsantratörü ya da tüpü ile ilgilenirken kanül, maske ve hortum çoğu zaman gözden kaçar. Oysa hastanın cildine, burnuna ve soluk yoluna en yakın parçalar bunlardır. Kirlenmiş, sertleşmiş ya da kıvrılmış bir aksesuar hem rahatsızlık verir hem de oksijenin hastaya düzgün ulaşmasını zorlaştırabilir.

Bu yazı yalnızca aksesuarları ele alır. Cihazın kendi bakımı için oksijen konsantratörü bakım rehberine, tüp düzeni için oksijen tüpü dolum ve yedek düzeni yazısına bakabilirsiniz.

Önce güvenlik: Oksijenin yanında nelerden kaçınmalı?

Temizlikten önce şu kuralları hatırlayın. Oksijen yanmayı hızlandırır.

• Oksijen kullanılan odada sigara içilmesine izin vermeyin.
• Açık alev, mum, gaz ocağı ve ısıtıcı gibi kaynaklardan uzak durun.
• Burun ve dudak çevresine yağ bazlı krem ya da merhem sürmeyin. Kuruluk varsa hangi ürünün uygun olduğunu hekiminize ya da hemşirenize sorun.
• Temizlik sırasında cihazı kapatın ve hastanın oksijenini kesintiye uğratmayacak bir zaman seçin. Ne kadar süre oksijensiz kalabileceği konusunda hekimin talimatı geçerlidir.

Günlük bakım: Her gün yapılacaklar

Günlük bakım uzun sürmez. Amaç, kir ve nemin birikmesini önlemektir.

1. Elleri yıkayın. Aksesuara dokunmadan önce sabunla yıkayıp kurulayın.
2. Kanülün uçlarına bakın. Burna giren uçlarda kurumuş salgı, toz ya da tıkanıklık var mı kontrol edin.
3. Maskeyi silin. Maskenin yüze temas eden kenarlarını nemli ve temiz bir bezle silin, kurumaya bırakın.
4. Cildi kontrol edin. Kulak arkası, yanak, burun kenarı ve dudak çevresinde kızarıklık, yara ya da nem varsa not edin.
5. Hortumu baştan sona gözden geçirin. Aşağıdaki hortum kontrolünü uygulayın.

Cilt tahrişi görürseniz kanül bandını gevşetmeyi ya da kulak arkasına yumuşak bir pedleme yapmayı düşünebilirsiniz. Kalıcı kızarıklık ve açık yara için hemşireye danışın.

Haftalık temizlik: Adım adım

Ürünün kullanım kılavuzu her zaman önceliklidir. Kılavuzda başka bir yöntem yazıyorsa onu uygulayın. Kılavuz yoksa genel yaklaşım şöyledir.

1. Aksesuarı cihazdan ayırın.
2. Ilık suya biraz hafif bulaşık sabunu ya da bebek şampuanı ekleyin.
3. Kanül ya da maskeyi bu suda yavaşça çalkalayın. Sert fırça ya da tel kullanmayın, yumuşak plastiği çizersiniz.
4. Bol temiz suyla sabun kalmayana kadar durulayın. Sabun kalıntısı burun ve cilt için tahriş edici olabilir.
5. Havada, temiz bir havlu üzerinde tamamen kurumaya bırakın. Kurutmak için saç kurutma makinesi ya da kaloriferin üstünü kullanmayın, plastik bozulabilir.
6. Tamamen kuruduktan sonra temiz bir poşet ya da kapaklı kutuda saklayın.

Cihazınızda nemlendirme şişesi varsa onun bakımı ve içine konacak su türü cihazın kılavuzuna ve hekimin önerisine göre belirlenir.

Hortum kontrolü: Kıvrılma, dolanma, kaçak

Hortum, oksijenin yolu olduğu için küçük bir kıvrılma bile akışı engelleyebilir. Hastanın hareket ettiği odada hortum aynı zamanda düşme riskidir.

• Kıvrılma: Hortumu boydan boya elinizle gezdirin. Kapı altında, koltuk ayağında, yatak kenarında ya da tekerlekli sandalye tekerleğinde sıkışma var mı bakın.
• Dolanma: Hastanın bacağına, sandalye kolçağına ya da yatak bariyerine dolanıyor mu kontrol edin. Hortum uzunluğunu hastanın gideceği yerlere göre ayarlayın, gereğinden uzun bırakmayın.
• Çatlak ve sertleşme: Hortumda çatlak, beyazlaşma, sertleşme ya da yassılaşma gördüyseniz yenileyin.
• Bağlantı noktaları: Hortumun cihaza, kanüle ve maskeye takıldığı yerlerin gevşek olup olmadığına bakın. Sıkı takılı olması gerekir ama zorlamayın.
• Yürüme yolu: Hortumu kapı eşiğine ya da halı kenarına uzatmak yerine duvar boyunca yönlendirin. Düşme riski için evde düşme riski rehberine da göz atabilirsiniz.

Hortum kıvrıldığında bazı cihazlar uyarı verir. Alarm çalarsa ilk adımlar için alarm rehberine bakın.

Ne zaman yenilemeli?

Yenileme süresi ürüne göre değişir. Süreyi ambalajdaki ya da kılavuzdaki üretici bilgisi belirler. Bu bilgiyi bulamazsanız hekiminize ya da mağazaya sorun. Süre dolmasa bile şu durumlarda aksesuarı değiştirin:

• Plastik sertleşmiş, sararmış ya da esnekliğini kaybetmişse.
• Çatlak, delik ya da yırtık varsa.
• Temizledikten sonra da koku ya da leke geçmiyorsa.
• Kanül uçları deforme olmuş ya da tıkanıyorsa.
• Maskenin kenarı yüze oturmuyor, lastik bandı gevşemişse.
• Hasta bir solunum yolu enfeksiyonu geçirmişse. Bu durumda yeni aksesuara geçilip geçilmeyeceğini hekime sorun.

Yedek bir kanül ve hortumu evde hazır tutmak, aksesuar bozulduğunda oksijen kullanımının aksamasını önler. Yedekleri temiz, kuru ve kapalı bir kutuda saklayın.

Saklama ve rahatlık için küçük ipuçları

• Kullanılmayan kanülü yere ya da yatağın üstüne bırakmayın. Temiz bir kaba ya da askılığa koyun.
• Aksesuarları evcil hayvanlardan, nemden ve doğrudan güneşten uzak tutun.
• Kanül sıkıyorsa bandı ayarlayın. Çok gevşek olursa uçlar yerinden oynar, çok sıkı olursa cilt tahriş olur.
• Maske boyutu yüze uygun olmalı. Göze doğru hava kaçıyorsa ya da cilt basıncı varsa yeni boyut gerekebilir.
• Hasta kuru burun şikayeti yaşıyorsa hekimle konuşun. Kendi kendinize ürün denemeyin.

Hastada nefes darlığı artarsa, dudaklarda morarma olursa, bilinç bulanıklığı ya da göğüs ağrısı gelişirse aksesuar sorunu aramayın, hemen 112'yi arayın. Oksijen saturasyonunu takip ediyorsanız pulse oksimetre yardımcı olabilir, ancak ölçüm değerlerini yorumlamak hekimin işidir.

Şimdi ne yapmalısınız?

Bu hafta kısa bir kontrol yapın. Kanül ve maskeyi gözden geçirin, hortumu boydan boya elinizle gezdirin, yedek parçanız olup olmadığına bakın. Kanül sertleşmiş, hortum çatlamış ya da maske oturmuyorsa değiştirin. Kocasinan'daki mağazamızda ihtiyacınız olan aksesuarın bulunup bulunmadığını telefonla ya da WhatsApp'tan sorabilirsiniz. Hangi ürünün hastanız için uygun olduğundan emin değilseniz önce hekiminize ya da hemşirenize danışın.