Hasta Minderi ve Pozisyon Yastığı Nasıl Seçilir?

Yakınınız gününün büyük kısmını yatakta ya da sandalyede geçiriyorsa, vücut ağırlığı hep aynı noktalara biner. Kuyruk sokumu, oturma kemikleri, kalça yanları, topuklar ve kürek kemikleri en çok yük alan yerlerdir. Doğru minder ve yastık bu yükü daha geniş bir alana yaymaya destek olabilir. Ama hiçbir ürün, düzenli pozisyon değişikliğinin yerini tutmaz.

Bu rehberde oturma minderi, pozisyon yastıkları ve topuk koruyucuyu nasıl seçeceğinizi, nasıl yerleştireceğinizi ve hangi hatalardan kaçınacağınızı anlatıyoruz. Cilt bakımı ve genel önlemler için yatak yarasına karşı evde önlemler yazımıza da göz atabilirsiniz.

Önce ihtiyacı belirleyin

Ürüne bakmadan önce şu sorulara cevap verin. Cevapları bir kâğıda yazın. Hemşirenizle ya da fizyoterapistinizle konuşurken işinize yarar.

• Yakınınız günde ne kadar süre oturuyor, ne kadar süre yatıyor?
• Kendi kendine kıpırdayabiliyor, ağırlığını bir yandan öbür yana kaydırabiliyor mu?
• Ciltte geçmeyen kızarıklık ya da daha önce açılmış yara var mı?
• İdrar ya da gaita kaçırması var mı?
• Hangi sandalyede oturuyor: tekerlekli sandalye, koltuk, mutfak sandalyesi?
• Yaklaşık kilosu ve boyu nedir?

Cildi hassas, hareketi çok kısıtlı ya da yara geçmişi olan hastalarda ürün seçimini hemşire veya hekimle birlikte yapın. Hangi destek yüzeyinin uygun olduğunu ve havalı yatak gerekip gerekmediğini onlarla değerlendirebilirsiniz.

Oturma minderi seçerken nelere bakılır?

Minder türleri

Hangi türün uygun olduğu hastanın durumuna, oturma süresine ve kendi kendine kıpırdayıp kıpırdayamamasına göre değişir. Bu kararı hemşirenizle birlikte verin.

Ölçü ve yükseklik

• Genişlik ve derinlik: Minder, sandalyenin oturma yüzeyiyle aynı ölçüde olmalı. Taşan ya da küçük kalan minder kayar ve kenarlarda baskı yapar.
• Kalınlık: Kalın minder oturma yüksekliğini artırır. Ayaklar yere ya da ayak dayanağına düz basmıyorsa ağırlık yine kuyruk sokumuna yüklenebilir. Yatağa ya da tuvalete geçiş de zorlaşabilir.
• Kılıf: Hava alan, çıkarılıp yıkanabilen bir kılıf tercih edin. Kaçırma varsa sıvı geçirmeyen bir kılıf işinizi kolaylaştırır.
• Kaymaz alt yüzey: Minder sandalyede yer değiştirmemeli.
• Yön: Bazı minderlerin önü ve arkası farklıdır. Ters konulan minder amacına uygun çalışmaz.

Çökme kontrolü

Yakınınız minderde otururken avuç içiniz yukarı bakacak şekilde elinizi minderin altına, oturma kemiklerinin hizasına kaydırın. Kemiği minderin içinden belirgin biçimde hissediyorsanız minder çökmüş ya da hava ayarı yetersiz olabilir. Hava hücreli minderlerde ayarı üreticinin talimatına göre yapın.

Yatakta pozisyon yastıkları nasıl kullanılır?

Pozisyon yastıkları, hastanın verilen pozisyonda kalmasına ve kemik çıkıntılarının birbirine ya da yatağa doğrudan değmemesine yardımcı olur. Kama yastıklar, uzun silindir yastıklar ya da sağlam ev yastıkları bu iş için kullanılabilir. Önemli olan yastığın kısa sürede yassılmamasıdır.

Yan yatış

• Hastayı tam yana değil, hafif yana döndürün ve sırtına bir kama ya da sağlam yastık dayayın. Böylece kalça kemiği doğrudan yatağa binmez. Uygun açıyı hemşirenize sorun.
• Dizlerin ve ayak bileklerinin arasına bir yastık koyun; kemikler birbirine değmesin.
• Üstteki kolu göğüs önüne yerleştirdiğiniz bir yastığa dayayın.

Sırtüstü yatış

• Baş tarafı yükseltildiğinde hasta aşağı kayar. Bu kayma cilde sürtünme ve çekme yükü bindirir. Başı yalnızca gerektiği kadar yükseltin; hekiminiz özel bir açı önerdiyse ona uyun.
• Kaymayı azaltmak için önce dizleri hafifçe bükün, sonra baş tarafını kaldırın. Ayarlanabilir bir hasta karyolası bu işi kolaylaştırır.
• Kolların altına ince yastıklar koymak omuz ve dirseklere binen yükü dağıtmaya destek olabilir.

Sık yapılan hatalar

• Yatağa çok sayıda yastık, katlanmış battaniye ya da çarşaf yığmak. Her kat kırışıklık ve yeni bir baskı noktası demektir.
• Dizlerin altına yastık koyup uzun süre öyle bırakmak. Hekiminiz başka bir şey söylemediyse dizleri sürekli bükük tutmayın.
• Pozisyonu verip uzun süre kontrol etmemek. Yastıklar kayar ve hasta yeniden aynı noktaya yüklenir.

Topukları korumak

Topuk, yumuşak dokusu az bir bölgedir ve sırtüstü yatan hastada çok yük alır. Amaç topuğun yatağa değmeden boşta kalmasıdır.

1. Yastığı topuğun altına değil, baldırın altına boydan boya yerleştirin.
2. Topuk yastığın ucundan hafifçe taşsın ve yatağa değmesin.
3. Diz tam gergin kalmasın; hafif bükük, rahat bir duruş olsun.
4. Ayağın içe ya da dışa düşmediğini kontrol edin.

Hazır topuk koruyucu botlar da kullanılır. Seçerken topuğu yükten uzak tutan bir yapıya, içinin hava almasına, cırt bantların deriyi sıkmamasına ve ayağa tam oturmasına bakın. Takılıyken ayak bileğinde ve ayak sırtında kızarıklık, şişlik ya da bant izi olup olmadığını her gün kontrol edin. Ödem, şeker hastalığı ya da damar sorunu olan hastalarda topuk koruyucuyu hekiminize veya hemşirenize danışarak kullanın.

Günlük kontrol, temizlik ve yenileme

• Her pozisyon değişiminde kemik çıkıntılarının üzerindeki cilde bakın.
• Minderde çökme kontrolünü her gün yapın.
• Kılıfı talimatına göre yıkayın. Köpük ve jel iç kısmı için ürünün kullanım kılavuzuna uyun.
• Islanan kılıfı bekletmeden değiştirin. Nemli yüzey cildi yıpratır. Yedek kılıf bulundurmak işinizi kolaylaştırır.
• Yassılmış, yırtılmış, hava kaçıran ya da jeli bir tarafa toplanmış ürünü yenileyin.
• Kayseri kışları soğuk geçer. Soğuk odada minder sert ya da serin gelebilir. Üstüne kalın örtü sermek yerine odayı ısıtmayı tercih edin; kalın örtü minderin etkisini azaltabilir.

Ürün almadan önce ne yapmalısınız?

1. Hemşire ya da fizyoterapistle hangi ürünlerin gerektiğini konuşun.
2. Sandalyenin oturma enini, derinliğini ve yüksekliğini ölçün. Hastanın yaklaşık kilosunu not edin.
3. Yakınınız tekerlekli sandalye kullanıyorsa minder kalınlığını ayak dayanağı ayarıyla birlikte düşünün.
4. Yatakta kullanılacak yastıklar için yatağın genişliğini ve hastanın boyunu not edin.
5. Kılıfın yıkanabilir olup olmadığını ve yedek kılıf bulunup bulunmadığını sorun.

Çağrı Medikal, Kayseri Kocasinan'da Gevher Nesibe Mahallesi'ndedir. Aradığınız minder, yastık ya da topuk koruyucunun mağazamızda bulunup bulunmadığını telefonla ya da WhatsApp'tan sorabilirsiniz. Hasta karyolası ve tekerlekli sandalye için kiralama seçeneğini de aynı yoldan öğrenebilirsiniz.